Wat is Tritrichomonas bij de kat?
Tritrichomonas blagburni (vroeger bekend als Tritrichomonas foetus) is een eencellige parasiet die zich nestelt in de dikke darm van je kat. Het gaat om een protozo: een microscopisch klein beestje dat tot ontstekingen in de darmwand leidt en daarmee de typische klachten van dikke darm ontsteking veroorzaakt. Er bestaan verschillende varianten van Tritrichomonas. De kattenvariant is uniek voor katten en gelukkig niet besmettelijk voor mensen of honden.
Welke klachten geeft een Tritrichomonas-infectie bij de kat?
Tritrichomonas bij de kat veroorzaakt een ontsteking van de dikke darm (colitis). Typische verschijnselen zijn:
- Vaak en kleine beetjes poepen. De ontlasting kan variëren van brij tot vloeibaar en stinkt vaak.
- Slijm en vers bloed in de ontlasting
- Persen of ongemak bij het poepen (tenesmus)
- Soms zwelling rondom de anus of zelfs fecale incontinentie
De meeste katten met een Tritrichomonas-infectie ogen verder niet ziek. Ze blijven energiek en eten en drinken zoals vanouds. Incidenteel worden braken, buikpijn, gewichtsverlies of verminderde eetlust gezien.
De klachten kunnen maanden aanhouden en gaan regelmatig zonder behandeling vanzelf over. Dat kan echter wel een half jaar tot twee jaar duren, dus vaak stellen we toch een behandeling zodat je kat sneller van de diarree af is.
Bij welke katten komt Tritrichomonas het meest voor?
Tritrichomonas infecteert vooral jonge katten, en dan met name kittens en katten jonger dan één jaar. De parasiet verspreidt zich via de ontlasting. Een kat kan zich bijvoorbeeld besmetten als hij zijn pootjes wast nadat hij op een besmette kattenbak zijn behoefte heeft gedaan. Dat verklaart waarom de infectie het vaakst voorkomt bij katten uit catteries, pensions en huishoudens met meerdere katten. Raskatten lijken vaker last te hebben van Tritrichomonas dan de Europese Korthaar, maar dit hangt waarschijnlijk meer samen met de manier waarop ze worden gehouden dan met hun genetische achtergrond.
Hoe wordt Tritrichomonas bij de kat vastgesteld?
Er zijn verschillende testmethoden om een infectie met Tritrichomonas bij de kat te diagnosticeren. Helaas is geen enkele test is 100% gevoelig.
PCR-test op ontlasting: de gouden standaard
De meest betrouwbare methode is een PCR-test op een ontlastingsmonster. Deze test detecteert het DNA van de parasiet en is beduidend gevoeliger dan andere methoden. De ontlasting kan direct uit de endeldarm worden gehaald met een zogenaamde “fecal loop”. Het minder ingrijpende alternatief is om een ontlastingsmonster uit de kattenbak op te sturen, hoewel de kans dan iets kleiner is om de parasiet aan te treffen. Het is belangrijk om ervoor te zorgen dat er geen kattengrit in het ontlastingsmonster zit, omdat dit de betrouwbaarheid van de PCR verkleint. Ook gebruik van antibiotica in de week vóór het onderzoek kan leiden tot een vals-negatieve testuitslag.
Microscopisch onderzoek van de ontlasting: beperkte waarde
In verse ontlasting kunnen de beweeglijke trofozoïeten van de parasiet microscopisch worden waargenomen. Ze bewegen met een karakteristiek bewegingspatroon. Helaas is deze test bij slechts 2-15% van de katten positief, dus een negatief resultaat sluit Tritrichomonas zeker niet uit.
Kweek
Er bestaan speciale kweekmedia waarop de parasiet kan groeien. De gevoeligheid is beter het microscopisch onderzoek, maar slechter dan PCR en een positieve uitslag kan 7 tot 12 dagen op zich laten wachten. Een PCR is daarom in de meeste gevallen een betere en snellere methode.
Hoe behandel je Tritrichomonas bij de kat?
Beste behandeling: ronidazol
Het enige middel dat bewezen effectief is tegen Tritrichomonas bij katten is ronidazol. Het is belangrijk om er niet te veel van te geven, omdat bij overdosering (of individuele gevoeligheid) neurologische bijwerkingen kunnen optreden. Denk hierbij aan wankelen, rillingen of zelfs epileptische aanvallen. Verbetering van de ontlasting kan enkele weken duren. Ongeveer 20% van de katten knapt niet op met ronidazol of krijgt een terugval.
Alternatief: tinidazol
Als ronidazol niet verkrijgbaar is, kan tinidazol worden overwogen. Dit middel is wel minder effectief dan ronidazol.
Wat werkt níet?
Metronidazol is een antibioticum dat soms bij katten met diarree wordt voorgeschreven, bijvoorbeeld als er sprake is van een infectie met Giardia. Metronidazol heeft echter nauwelijks tot geen werking tegen Tritrichomonas. Regelmatig wisselen van voeding of het onnodig uitproberen van andere antibiotica of supplementen wordt ook afgeraden: dit verstoort de darmflora (dysbiose) en kan de behandeling op de lange termijn juist bemoeilijken.
Aanvullende maatregelen
Naast medicatie is hygiëne cruciaal: de kattenbak dagelijks leegmaken en goed schoonmaken met een desinfectiemiddel kan helpen om herbesmetting tegen te gaan. Bij meerdere katten in huis is het zinvol om ofwel alle katten te behandelen ofwel alle besmette katten te scheiden van niet-besmette katten.
Waarom een online consult met een internist?
Een infectie met Tritrichomonas wordt bij katten regelmatig gemist of verward met andere oorzaken van chronische dikke darm diarree, zoals een infectie met Giardia of een chronische darmontsteking. Wanneer de diagnose wel is gesteld, zijn de vooruitzichten over het algemeen goed: bij 88% van de katten normaliseert de ontlasting uiteindelijk, maar dat kan lang duren. Twijfel je aan de diagnose over de ingestelde behandeling? Neem dan contact op voor een digitaal consult. Ik neem de ziektegeschiedenis van je kat door, inclusief de testuitslagen en respons op eventuele behandelingen, en geef je vervolgens een advies op maat.
Hoe maak ik een afspraak?
- Een e-mailconsult vraag je eenvoudig aan door het digitale aanvraagformulier in te sturen. Je krijgt binnen drie werkdagen antwoord van Bart.
- Een videoconsult kun je via de website inplannen op een moment dat het jou uitkomt.
Bart Ruijter is Europees specialist interne geneeskunde bij honden en katten. Naast zijn werk als specialist in een dierenziekenhuis, biedt Bart digitale second opinions en consulten via internistvoordieren.nl.
Veelgestelde vragen over Tritrichomonas bij de kat
Tritrichomonas blagburni (of Tritrichomonas foetus) is een besmettelijk ziekte bij katten. De parasiet kan geen mensen of honden infecteren.
Ja, in de meeste gevallen lossen de klachten uiteindelijk spontaan op, maar dit kan tot wel twee jaar duren. Bovendien blijven sommige katten na herstel wel drager van de parasiet en kunnen ze bij stress opnieuw diarree krijgen.
Nee. Metronidazol heeft vrijwel geen werkzaamheid tegen Tritrichomonas blagburni. Het beste medicijn is ronidazol. Als dat niet beschikbaar is, kan tinidazol worden gegeven.
De meest betrouwbare manier is een PCR-test op verse ontlasting.
Ja, dat is zeker mogelijk. Katten besmetten elkaar via ontlasting, dus gedeelde kattenbakken zijn een belangrijke risicofactor. In huishoudens met meerdere katten is het verstandig om alle katten te testen en besmette katten te scheiden van niet-besmette katten of alle katten voor de zekerheid behandelen.