Wat is Boxer colitis?
Boxer colitis is een ernstige ontsteking van de dikke darm die vrijwel uitsluitend bij jonge honden van bepaalde rassen voorkomt. De officiële naam is granulomateuze colitis, maar je ziet ook de oudere term histiocytaire ulceratieve colitis nog wel eens voorbijkomen. Al deze namen verwijzen naar dezelfde ziekte. We zien het vooral bij jonge Boxers, soms al vanaf 6 weken leeftijd. Maar ook andere rassen, zoals Franse Bulldogs en soms andere bulldog-achtige, kunnen deze heftige darmontsteking ontwikkelen. De darmontsteking kenmerkt zich door zweren, die vaak pijnlijk zijn en leiden tot bloedverlies.
Wat zijn de symptomen van Boxer colitis?
Honden met Boxer colitis hebben klachten die typisch zijn voor een dikke darm ontsteking. De klachten zijn vaak behoorlijk ernstig.
- Heel vaak kleine beetjes poepen
- Slijm en/of vers bloed bij de ontlasting (hematochezie)
- Persen en moeite met poepen (tenesmus)
- Gewichtsverlies of achterblijven in groei
Opvallend is dat honden met Boxer colitis er in het begin relatief goed uitzien en niet erg ziek lijken, totdat de ziekte vergevorderd is. Het bloedverlies kan bij heel ernstige gevallen leiden tot bloedarmoede.
Wat veroorzaakt granulomateuze colitis?
Lang werd gedacht dat Boxer colitis een auto-immuunziekte was, zoals colitis ulcerosa bij mensen. Maar omdat honden veel slechter op de behandeling reageerden dan mensen, is gezocht naar een andere oorzaak. Die werd gelukkig gevonden: honden met granulomateuze colitis blijken een darminfectie te hebben met de poepbacterie E. coli. Deze bacterie is een normale darmbewoner, maar bij Boxer colitis dringt hij door tot in de darmwand. Door een genetische afwijking bij Boxers en andere gevoelige rassen ruimen de witte bloedcellen in de darm deze bacterie niet op.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
De diagnose is niet altijd eenvoudig. Standaard bloedonderzoek is over het algemeen weinig afwijkend, behalve bij ernstige gevallen waarbij bloedarmoede of een laag albumine zichtbaar is. Parasitologisch onderzoek is nodig om andere oorzaken (wormen, Giardia) uit te sluiten. Met röntgenfoto’s of een echo kunnen andere oorzaken worden onderzocht en kan een afwijkende, verdikte wand van de dikke darm zichtbaar zijn. Helaas is zo’n bevinding niet specifiek genoeg om Boxer colitis met zekerheid vast te stellen.
Voor een definitieve diagnose is een endoscopie van de dikke darm (coloscopie) met biopten nodig. Omdat de ziekte niet in elk biopt even goed zichtbaar kan zijn, is het belangrijk dat er een groot aantal biopten van verschillende plekken van de dikke darm wordt genomen. De patholoog kan dan een zeer kenmerkend beeld zien, op voorwaarde dat er een speciale kleuring wordt uitgevoerd op de biopten (PAS-kleuring). Met die kleuring wordt de aanwezigheid van bacterieel materiaal in specifieke ontstekingscellen (macrofagen) in het darmslijmvlies aangetoond.
In principe is de diagnose zo goed als zeker als het pathologisch onderzoek met de PAS-kleuring positief is. Toch wordt een FISH-analyse gezien als een belangrijke aanvulling. Met deze test wordt bewezen dat het gaat om de invasieve E. coli-bacterie in de darmwand in plaats van een andere bacterie.
Tot slot wordt er bij voorkeur een kweek van darmbiopten ingezet om te bepalen voor welke antibiotica de gevonden E. coli gevoelig is, want resistentie tegen antibiotica kan een serieus probleem zijn bij deze ziekte. Als het geen optie is om biopten voor een bacteriekweek in te sturen, dan zou eventueel een swab van het darmslijmvlies kunnen worden genomen. Zo’n swab geeft meestal een vergelijkbare uitslag als de kweek van biopten.
Let op: een E. coli aantonen middels kweek vervangt niet de diagnose via darmbiopten. De bacteriekweek is alleen bedoeld om de gevoeligheid te bepalen. E. coli is een normale darmbewoner, dus hij zal ook bij gezonde honden via een swab worden gekweekt.
Hoe wordt Boxer colitis behandeld?
In tegenstelling tot nagenoeg alle andere chronische darmziektes, wordt granulomateuze colitis behandeld met antibiotica. In de meeste landen gaat de voorkeur uit naar enrofloxacine. Dat is een derde keus antibioticum, wat inhoudt dat je het in Nederland alleen mag inzetten als een bacteriekweek heeft uitgewezen dat de bacterie er gevoelig voor is. In een wetenschappelijk onderzoek bleek bij bijna de helft van de patiënten de bacterie niet gevoelig voor enrofloxacine. Een alternatief antibioticum dat eventueel zonder kweek kan worden ingezet, is doxycycline. Dat blijkt bij een deel van de honden met deze infectie ook goed werkzaam en een kweek is voor dit antibioticum niet wettelijk verplicht. Een proefbehandeling met metronidazol is onverstandig. Dit doodt ook een hoop goede bacteriën, waardoor de E. coli juist meer kans krijgt om zich te verspreiden.
Boxer colitis moet langdurig worden behandeld, vaak minimaal 6 en liever nog 8 weken. Meestal is een hond vóór die tijd al opgeknapt en zie je binnen 1-2 weken verbetering. Maar te korte antibioticumkuren kunnen leiden tot recidieven en resistentievorming. Als een hond niet opknapt, dan is het verstandig om te controleren of de bacterie resistent is geworden. In overleg met het lab en een internist kan dan worden gekeken wat de beste alternatieve behandeling is.
Idealiter wordt na afloop van de behandeling een controle-scopie met nieuwe biopten en FISH-analyse uitgevoerd. Op die manier kan je bevestigen dat de infectie is bestreden. Volledig herstel van het darmslijmvlies gaat overigens trager dan het klinisch herstel: histologische afwijkingen en een positieve PAS-kleuring kunnen nog maanden aanhouden, ook als een hond zich klinisch goed voelt.
Wat is de prognose bij granulomateuze colitis?
De prognose hangt sterk af van de antibioticagevoeligheid van de gevonden E. coli. Bij een gevoelige stam en tijdige behandeling is de ziekte vaak te genezen. Bij resistente gevallen is de prognose minder gunstig.
Waarom een online second opinion bij Boxer colitis?
Boxer colitis is een aandoening waarbij de juiste diagnose én de juiste behandeling simpelweg het verschil kunnen maken tussen herstel en euthanasie. De ziekte lijkt misschien in eerste instantie een “gewone” colitis of IBD, maar vraagt om een compleet andere aanpak. Een verkeerde behandeling, zoals starten met ontstekingsremmers, het geven van de verkeerde antibiotica of een te korte kuur, kan leiden tot resistentie en een slechte afloop.
Als internist zie ik regelmatig honden met problemen van de dikke darm. Twijfel jij of er sprake is van granulomateuze colitis bij jouw hond? Of is de diagnose al gesteld, maar slaat de behandeling niet aan? Via een digitaal consult kan ik je op afstand een helder, onderbouwd advies geven over de beste vervolgstappen.
Hoe maak ik een afspraak?
- Een e-mailconsult vraag je eenvoudig aan door het digitale aanvraagformulier in te sturen. Je krijgt binnen drie werkdagen antwoord van Bart.
- Een videoconsult kun je via de website inplannen op een moment dat het jou uitkomt.
Bart Ruijter is Europees specialist interne geneeskunde bij honden en katten. Naast zijn werk als specialist in een dierenziekenhuis, biedt Bart digitale second opinions en consulten via internistvoordieren.nl.
Veelgestelde vragen over Boxer colitis
Het zijn drie namen voor dezelfde aandoening. “Boxer colitis” wordt in de volksmond gebruikt, “granulomateuze colitis” is de wetenschappelijke term en “histiocytaire ulceratieve colitis” is een oudere naam die nog veel wordt gebruikt. Granulomateuze colitis is de meest nauwkeurige benaming.
Ja. Hoewel de ziekte het meest voor lijkt te komen bij jonge Boxers, zien we het ook bij Franse Bulldogs en andere bulldog-achtige rassen. Heeft je hond een ander ras maar vergelijkbare klachten? Sluit de diagnose dan niet bij voorbaat uit.
De aanbevolen minimale behandelduur is 6 weken. Liever wordt er 8 weken behandeld. Te vroeg stoppen, ook als je hond al snel opknapt, kan leiden tot een terugval en vergroot de kans op resistente bacteriën. Dat kan leiden tot een slechtere prognose.
Ja, een terugval is mogelijk, met name als de behandeling onvolledig was of als de E. coli resistentie heeft ontwikkeld. Soms is een langere of gecombineerde antibioticakuur nodig. Door na afloop van een behandeling de scopie en biopten te herhalen, kan de effectiviteit van de behandeling worden gecontroleerd.
Nee, niet per se. Granulomateuze colitis komt relatief vaak voor bij dit ras, maar oorzaken zoals parasieten (wormen, Giardia), andere vormen van dikke darm ontsteking, poliepen en tumoren moeten worden uitgesloten.